Terapia Schematów – skąd się wzięła i o co w niej chodzi?

Skąd się wzięła Terapia Schematów?

Terapia schematów jest jednym z najnowszych podejść terapeutycznych, którego twórcą jest Jeffrey Young. Young zaczynał jako terapeuta humanistyczny, jednak był sfrustrowany bierną postawą terapeuty w tym nurcie i brakiem wyraźniejszej struktury.

Następnie w trakcie rozwoju swojej kariery Young trafił na terapię poznawczo-behawioralną i był zachwycony tym, że to podejście zakłada konkretny proces terapeutyczny i aktywność terapeuty. Terapia poznawczo-behawioralna okazała się skuteczna dla wielu pacjentów. Jednak po czasie Young zaobserwował, że niektórzy klienci praktycznie wcale nie uzyskiwali poprawy i bardzo chciał zrozumieć dlaczego. Odkrył, że klienci, dla których terapia nie okazała się efektywna, przejawiają mniej nasilone objawy (np. depresji, lęku), ich bliskie relacje są niesatysfakcjonujące, a problemy, które zgłaszali, ciągnęły się przez większość ich życia. Young zaczął tworzyć listę najbardziej typowych wzorców działania klientów „opornych” na terapię oraz przypisywał do nich konkretne strategie radzenia sobie. Tak zostały wyodrębnione pierwsze schematy. To, na czym również zależało Youngowi, była integracja skutecznych technik różnych nurtów psychoterapeutycznych. Nie chodziło jednak o ślepe połączenie, ale stworzenie jasnej, jednoczącej struktury. I tak krótko mówiąc – powstała Terapia Schematów 🙂

Podsumowując, Terapia Schematu:

• Powstała z nurtu poznawczo-behawioralnego, jako odpowiedź na brak wystarczającej skuteczności tego podejścia dla niektórych klientów (w tym klientów z zaburzeniami osobowości, np. narcystycznej i borderline).
• Integruje założenia i techniki innych szkół psychoterapeutycznych.
• Znalazła zastosowanie w leczeniu szerokiego spektrum problemów psychologicznych.

Podejścia, z których korzysta terapia schematu:

• Psychoterapia poznawczo-behawioralna – na to, jak się czujemy, zachowujemy i jak reaguje nasz organizm, mają wpływ myśli i przekonania.
• Psychoterapia psychodynamiczna – większość problemów ma swoje źródło w doświadczeniach z okresu dzieciństwa i dorastania. Podkreśla też ważność nieświadomych procesów.
• Psychodrama i Terapia Gestalt – wykorzystanie technik doświadczeniowych w celu przepracowania emocji.
• Psychoterapia humanistyczna – skupienie na potrzebach jednostki.
• Teoria przywiązania – wpływ na nasze bliskie związki w dorosłości ma więź, jaką mieliśmy z głównym opiekunem w pierwszych latach życia.
• Terapia Akceptacji i Zaangażowania (ACT) – uważność, dystansowanie się do myśli, akceptacja, praca z wartościami.

O co chodzi w Terapii Schematów?

• Przyjmuje się wieloczynnikowe rozumienie powstawania problemów psychologicznych, które uwzględnia wpływ czynników biologicznych, środowiskowych i rodzinnych.
• Akcentuje rolę niezaspokojonych podstawowych potrzeb emocjonalnych z dzieciństwa.
• Zakłada, że w trakcie rozwoju nabywamy trwałe przekonania na swój temat, innych ludzi i świata.

Pomimo tego, że zrozumienia przyczyn problemów szukamy w przeszłości, nie oznacza to, że terapia schematów nie skupia się na teraźniejszości. W trakcie terapii dużo czasu poświęcamy temu, jakie schematy powodują problemy „tu i teraz”. Co najważniejsze, podejście to stara się zapewnić praktyczne narzędzia, które pozwalają przełamywać negatywne wzorce.

Co to jest schemat?

• To zbiór myśli i przekonań dotyczących siebie, relacji z innymi i świata (np. „Jestem niewartościowa”, „Ludzie mnie zostawią”, „Świat jest niebezpieczny”), który powstał w okresie dzieciństwa i był wzmacniany przez całe życie.
• Obejmuje wspomnienia, emocje i reakcje z ciała.
• Dotyczy trwale powtarzających się problemów i dysfunkcyjnych sposobów radzenia sobie.
• Wyróżniamy 18 wczesnych nieadaptacyjnych schematów (opisy znajdziesz w kolejnych postach!).

Co składa się na terapię?

• Techniki poznawcze – weryfikacja zniekształconych myśli i przekonań.
• Techniki behawioralne – wprowadzanie zmian w zachowaniu i testowanie nowych, zdrowych nawyków.
• Techniki doświadczeniowe – wykorzystanie wyobraźni i psychodramy do przepracowania trudnych emocji.
• Relacja terapeutyczna – terapeuta jest empatyczny i wciela się w rolę „dobrego rodzica”, aby pomóc zaspokoić niezaspokojone potrzeby z dzieciństwa.

Krótkie przykłady, jak schematy objawiają się w życiu:

W kolejnym poście dowiesz się, do kogo skierowana jest Terapia Schematów.